สัมผัสวิถีคนยองที่บ้านหนองเงือก

      บ้านหนองเงือก เป็นชุมชนวัฒนธรรมชาวยอง อยู่ที่จังหวัดลำพูน แน่นอนที่สุด จะไปลำพูนให้ไวที่สุด เราควรจะต้องเหินฟ้าไปเท่านั้น เราตื่นแต่เช้าตรู่ไปขึ้นเครื่องบินเที่ยวแรกจากท่าอากาศยานดอนเมืองมุ่งสู่ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่ จากนั้นมีเจ้าบ้าที่แสนใจดีนำเราขึ้นรถมุ่งสู่บ้านหนองเงือก จังหวัดลำพูน เมื่อมาถึงบ้านหนองเงือกเราได้เข้าไปทำความรู้จักกับแม่หลวงมาลี แม่หลวงแห่งบ้านหนองเงือกจังหวัดลำพูน  ที่บ้านแม่หลวงนี้มีผู้คนคึกคัก เพราะเป็นจุดศูนย์กลางการทอผ้าฝ้ายนาโนกันที่นี่ ดีล่ะฉันหมายมั่นปั้นมือว่าจะได้เห็นกันเสียทีว่าไอ้เจ้านาโนนี่มีหน้าตาเป็นอย่างไร เอาเข้าจริง ๆ แล้วไม่ได้มีตัวนาโนอยู่ที่หนองเงือกค่ะ ทางหนองเงือกเค้าทอผ้าเสร็จแล้วส่งไปเคลือบนาโนที่พิษณุโลกค่ะ

      พอมาถึงเราก็เตรียมตัวจะทอผ้าอย่างเต็มที่ แต่เดี๋ยวก่อน แม่หลวงมาลีบอกว่า แขกไปใครมาที่บ้านหนองเงือกนี้ต้องได้ทำบุญที่วัดหนองเงือก เราจึงจัดชุดสังฆทานเป็นการด่วน ซึ่งเมื่อจัดชุดสังฆทานเสร็จเรียบร้อยแล้ว เราก็ได้เรียนรู้หนึ่งวัฒนธรรมประเพณีอันดีงาม ซึ่งแสดงออกถึงความตั้งใจในการสร้างบุญทำกุศลของชาวยอง เริ่มตั้งแต่การทำ “กรวยสวยดอก” ซึ่งต้องทำด้วยตัวเอง แม่หลวงให้เราไปเก็บดอกไม้จากสวนข้างบ้านมาใส่กรวยกระดาษแข็งสีขาวที่เตรียมไว้พร้อมธูปเทียน จัดใส่ตะกร้าที่มีขวดและแก้วน้ำ ในที่นี้ชาวยองเรียกว่า “น้ำหยาด” เพื่อเอาไว้สำหรับกรวดน้ำอุทิศบุญให้แก่ผู้ล่วงลับและเจ้ากรรมนายเวร เมื่อตระเตรียมข้าวของกันเรียบร้อยแล้ว แม่หลวงก็นำเรามากราบถวายสังฆทานกับตุ๊เจ้า อาจารย์ไกรลาศ รัตนวรรณโณ เจ้าอาวาสวัดหนองเงือก ซึ่งท่านเป็นหนึ่งในพระเกจิดังของจังหวัดลำพูน

      วัดหนองเงือกแห่งนี้ มีคะตึกหอธรรมเป็นหนึ่งในสถานที่ ที่น่าเข้าไปเยี่ยมชม สิ่งที่สะดุดตาเมื่อแรกเข้าไปนั้นคือฝาผนังของหอธรรม ซึ่งวาดเป็นเรื่องราวพุทธประวัติ การใช้สี และลายเส้นนั้นถึงจะไม่อ่อนช้อย หากแต่มีเอกลักษณ์ ในการให้สีสัน ที่น่าประทับใจอย่างมาก ในคะตึกหอธรรมเราได้พบตู้พระธรรมโบราณแกะสลักลวดลายเป็นรูปทวารบาลที่บานประตูตู้โครงสร้างของตู้พระธรรมนั้น ดูแข็งแรงบึกบึนราวกับจะท้าทายกาลเวลาที่ผ่านมานับร้อยปี

      ออกจากวัดมาแม่หลวง ก็พาเราไปที่โฮมสเตย์ ที่นี่เป็นบ้านติดแอร์ทั้งหลัง เหมาะแก่การมาพักผ่อนของคนเมืองที่อยากมาสัมผัสชีวิตอันแสนสงบของชาวหนองเงือก เหมือนได้กลับมาเยี่ยมบ้านญาติผู้ใหญ่ต่างจังหวัด แต่ยังมีความสะดวกสบายอยู่อย่างครบครัน เมื่อลงจากโฮมสเตย์หลังแรกแล้วแม่หลวงก็พาเราไปที่หนองน้ำออกรู ซึ่งว่ากันว่าเมื่อก่อนเป็นแหล่งชลประทานสำคัญของชาวหนองเงือก ที่นี่เค้าว่ากันว่าเป็นที่ปรากฏตัวของพญานาค อันเป็นที่มาของชื่อบ้านหนองเงือก

      เมื่อมาถึงถิ่นยองแล้วมื้อกลางวันแม่หลวงก็จัดให้เราได้รับประทานแบบยองที่ร้านลาบไก่โพธิ์ทอง อาหารประกอบไปด้วย น้ำพริกอ่อง กับแคบหมู แกงฮังเล ลาบไก่ ปลานึ่ง ทั้งหมดกินกับข้าวเหนียวและลาบไก่ ถ้าถามว่าอร่อยไหม ขอบอกว่าอาหารหมดเกลี้ยงไม่มีเหลือ มีความอร่อยเป็นเอกลักษณ์แบบยอง ยองบอกไม่ถูกเอาเป็นว่าอร่อยมากก็แล้วกันนะคะ

      หลังจากท้องอิ่มแล้วเราก็มาเรียนรู้เรื่องฝ้ายกันอย่างเป็นกิจจะลักษณะเสียที ขั้นตอนการทอฝ้ายนั้นมีด้วยกันทั้งหมด 12 ขั้นตอนเราได้ทำจนครบทุกขั้นตอนยกเว้นขั้นตอนการเก็บดอกฝ้ายเพราะไม่ใช่ฤดูกาล เราลงมืออีดฝ้ายเพื่อเอาเม็ดฝ้ายออก ปดดอกฝ้ายให้ฟูเป็นปุย จากนั้นก็เอาฝ้ายมากิ๊ก ให้เป็นม้วน ๆ เหมือนเรากำลังพันสำลีกับไม้ให้เป็นท่อนยาว แล้วก็นำฝ้ายมาปั่นให้เป็นเส้น นำฝ้ายมากวักและขินหูก อันเป็นการเดินโยงเส้นใยไปมา เมื่อขินหูกเสร็จก็มาผัดหลอด เสร็จจากขั้นตอนนี้เราก็ได้มาทอผ้ากันอย่างเป็นจริงเป็นจังเสียที เวลาที่ขึ้นไปนั่งบนฮูกนะขอบอกเลยว่าจิตใจมันช่างฮึกเหิม แต่พอเอาจริงแล้วเหมือนทำอะไรไม่ถูกเลย ได้พี่สาวบ้านหนองเงือกมาช่วยสอน เลยพอทอกะเค้าได้หนึ่งนิ้วถ้วน อย่างที่บอกกันว่าผ้าฝ้ายของบ้านหนองเงือกนี้นอกจากจะทอด้วยฝ้ายแท้ ๆ อันเป็นเส้นใยธรรมชาติแล้ว ยังมีการนำเทคโนโลยีนาโน มาช่วยเพิ่มคุณภาพของผ้าให้เป็นพิเศษเข้าไปอีกด้วยการใส่กลิ่นหอม ไม่สกปรกง่าย กันน้ำได้ประมาณนึงและผ้าสีจะไม่ตกซีดคงความงานเป็นเอกลักษณ์ไว้ได้ยาวนานกว่าผ้าอื่น

      ก่อนอำลาหนองเงือกเราได้มาแวะเยือนเรือนโบราณที่จัดไว้เป็นโฮมสเตย์อีกแห่งหนึ่ง เรือนนี้แหละที่เราได้สัมผัสวิถียองอย่างแท้จริง ความประทับใจของคนทำกับข้าวอยู่ที่ครัวยองนี่เอง ครัวบ้านยองมีอาณาบริเวณเชื่อมต่อระหว่างยุ้งข้าวและตัวบ้าน เตาไฟนั้นจะเป็นก้อนหินสามก้อน ที่เค้าเรียกกันว่าก้อนเส้า และอีกจุดที่ประทับใจคือขั้นบันไดที่กว้างและยาว เรือนชาวยองแห่งนี้ดูแข็งแรง บึกบึนมาก วันหน้าฉันหวังว่าจะได้มานั่งโขลกน้ำพริกปิ้งปลา ทำอาหารที่ครัวแห่งนี้

*** รูปภาพใช้เพื่อเป็นแนวทางในการหาภาพประกอบทำอาร์ตเวิร์กนะคะ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *